Het is jaarlijstjestijd! Folkforum publiceert jaarlijstjes van bekende folkies (BF-ers? Nee, doe maar niet), en de NewFolkSounds- redactie vroeg ook al naar de mijne. Of ik effe de 10 beste CD's van het afgelopen jaar wilde opnoemen, alsof ik überhaupt zoveel CD's gehoord heb die dit jaar zijn uitgekomen! Maar omdat ik een onverbeterlijke ijdeltuit ben, presenteer ik hier ongevraagd mijn conclusies voor wat betreft de muzikale hoogtepunten, ontdekkingen en dieptepunten van 2004 en - ook niet onbelangrijk - mijn lijstje van dit-wil-ik-in-2005-niet-meer-horen.

Live hoogtepunt van 2004

Hier hoef ik niet lang over na te denken: het allerbeste live-concert dat ik in 2004 heb gezien was het optreden van treF op Gooikoorts. Drie top-trekzakkers, wat zeg ik, diatonische rock 'n roll-beesten zetten een concerttent vol spansend jong en oud grut op stelten. Wat een energie, wat een brute power. Wim Claeys mag met recht de Iggy Pop van de trekharmonica heten, die broeierige avond in juli is onomstotelijk bewezen dat een bal folk pure rock 'n roll kan zijn.

Een goede tweede: Faiz Ali Faiz op Saint Chartier. Van een hele andere orde dan treF, mag ik wel zeggen. Geen zwetende, pompende balmuziek, maar zowaar diepreligieuze, te weten islamitische, muziek uit Pakistan. Het scheelde maar een haar of ik was moslim geworden.

De beste CD's die ik in 2004 gekocht heb

In no particular order, ik kan moeilijk kiezen tussen deze vijf:

Olla Vogala - Siyabonga

Wouter Vandenabeele flikt het 'm weer: een prachtige CD met een mix van traditioneel Vlaams en Frans, middeleeuws, Arabisch, jazz, en wat hij en de andere Olla's nog meer tegenkomen. Ik was gelijk mijn teleurstelling over de laatste Ambrozijn, Botsjeribo, vergeten.

Ojos de Brujo - Bari

Wat een geweldige plaat! Hiervoor was de muzak van de Gipsy Kings de enige flamenco die ik kende, maar wat maakt dit stelletje jonge Barcelonese zwervers er een hete soep van met invloeden uit hip hop en Zuidamerikaanse stijlen. Ober, een extra karaf water alstublieft!

Electro Côco - Côco Do Mundo

Heerlijk groovy mix van drum 'n bass en Braziliaanse muziek. Swingt als een trein en ontwijkt moeiteloos de banale valkuil waar sommige andere crossovers tussen dance en traditionele muziek (Urban Trad, Afro Celt Soundsystem) voluit in tuinen.

Warsaw Village Band - People's Spring

En toen was er New Europe! Deze Poolse jonge honden spelen traditionele Poolse muziek op een manier die opzwepend is, en tegelijk bijna gothic klinkt.

Red Dog Green Dog - Good Afternoon, This Is Roughly Speaking...

De mensen van Lirio hadden het er al een tijdje over, en toen ik ze op Saint Chartier had gehoord heb ik de CD toch maar eens gekocht. Het is bij tijd en wijle een totale kakofonie van doedelzak, trekharmonica en klarinet, soms netevals, soms ronduit chaotisch, maar wat een heerlijke groove zit er in die plaat. Belooft wat voor de toekomst.

Ontdekkingen van 2004

Nou ja, op Olla Vogala na de groepen die bovenstaande CD's hebben uitgebracht, dus. Als ik enige rangorde zou moeten aanbrengen zou ik Electro Côco en Ojos de Brujo bovenaan zetten. Vooral omdat hun muziek voor mij als een donderslag bij heldere hemel kwam en me compleet van mijn stoel blies.

Dieptepunt van 2004

Twee dieptepunten zijn bij mij blijven hangen. Ten eerste de onbegrijpelijke programmering op het Folkbal- meets-Boombal-feestje in Eindhoven op Hemelvaartsdag. Hoe kun je groepen als Folkcorn, die prachtige muziek maken, maar die toch eerder bedoeld zijn om naar te luisteren dan om op te dansen, tegenover Vlaamse balgroepen zetten? Achteraf werd er, vooral in Vlaanderen, wat geschamperd over 'oubollige' Nederlandse folk, die nog wat in te halen heeft op de Vlamingen. Ten eerste gewoon een domme uitspraak: deze groepen waren zo ongeveer wat 't Kliekske in Vlaanderen is, gaan we 't Kliekske vergelijken met Aedo? Maar ook een schoffering van de genoemde groepen. Die maken in hun genre goede muziek, maar waren op dit feestje gewoon niet op hun plaats. Gemiste kans van de organisatie.

Het tweede dieptepunt dat ik wil noemen vond ik stiekem toch wel vermakelijk. Ik heb het over de ruzie tussen de Folkforum-redactie en de Nederlandse pagan-folkies of neo-kelten Omnia over Folkforum's vernietigende recensie van Omnia's optreden op Folkwoods. Lees hoe zowel artiest als recensent zich allebei ontzettend laten kennen.

Dit wil ik in 2005 niet meer horen!

Ik mag hopen dat 2004 het laatste jaar is gebleken waarin ik de volgende uitspraken moest aanhoren:

Folk is geen oubollige folklore en heeft niks te maken met geitenwollen sokken!

En Johan Friso is geen homo! God, hoe gemakkelijk het is om vooroordelen te bevestigen en te verstevigen door ze altijd maar weer te ontkennen. Ik citeer de openingzin van Folkroddels: "Wat is folk? Oubollige folklore? Neen hoor!" Of neem de allereerste editie van SVN-nieuwsbrief Folknieuws, die op de voorpagina meldt dat de folk aan het vergrijzen is, want de jeugd schijnt volksmuziek te associeren met geitenwollen sokken... En de lezer vervolgens vraagt het blaadje overal te verspreiden. Met zulke vrienden heeft de folk geen vijanden meer nodig.

Hoe moet het dan wel? Noem die dingen nou gewoon niet. Ga folk, volksmuziek, traditionele muziek, of hoe je het ook wilt noemen, niet definiëren aan de hand van wat het niet is. Benadruk eerder wat het wel is: muziek met een geheugen, met roots. De meest anarchistische vorm van rock 'n roll. Verzin het maar. Maar hou op over oubollig, geitenwol en sandalen. En draag die dingen dan ook niet!

Wij folkies worden gediscrimineerd!

Geen doedelzak, geen viool klinkt zo vals en snerpend als de klaagzang van de verongelijkte folkie. Ik kwam die klaagzang nog het meeste notabene in België tegen, het land waar alle Nederlanders bewonderend naar kijken omdat het daar wél lukt om talloze folkfestivals van de grond te krijgen. Een lokale radio (laten we zeggen, het radio-equivalent van het plaatselijke suffertje) besluit te stoppen met het uitzenden van een wekelijks uurtje volksmuziek, en binnen de kortste keren staat hun gastenboek vol met klachten van het soort kaliber als de uitspraak hierboven. Kunnen al die mensen echt de Gaveromroep ontvangen? Knap!

Maar wat is het toch met dat Calimero-complex van al die folkies? Er zijn nou eenmaal niet veel mensen die van volksmuziek houden. Dus is er een kleine markt voor volksmuziek, dus gaat een lokale radio zich niet richten op een doelgroep waarvan de omvang vergelijkbaar is met het aantal redactieleden, dus is het voor folkies moeilijk om aan CD's te komen. Dat heeft niks met discriminatie te maken, maar gewoon met de wet van vraag en aanbod. Alle energie die die mensen nu steken in klagen kunnen ze veel beter steken in het organiseren van leuke feestjes, of het maken van mooie muziek. Pak het positief aan, mensen. Het leven is te kort om altijd maar zuur te kijken. En zo erg is het nou ook weer niet: de Folkradio zendt nog steeds op internet uit, en bijna alle folk-CD's zijn op internet te bestellen. En België barst van de folkfestivals.

Straks danst iedereen alleen nog maar de lompe Hollander- bourrée en niemand de Pravo Horo!

In het Diatonisch Nieuwsblad kwam ik een vergelijkbare uitspraak tegen van iemand die uit de volksdanswereld komt en de opkomst van het bal folk met gemengde gevoelens aanziet. Leuk dat die jongeren de schottisch en de bourrée hebben herontdekt, schreef hij, maar het zou toch jammer zijn als het daarbij bleef. Kunnen ze niet iets beters, iets ontwikkelders dansen, zoals de Pravo Horo, of onze eigenste beste Boanopstekker?

Ik zou de beste man willen antwoorden: waarom zouden ze? En, belangrijker: wat is er mis mee als ze dat niet zouden doen? Sommige folkies schijnen nog steeds het Bolsjewistische ideaal aan te hangen waarin iedereen hetzelfde leuk vindt, speelt en danst. Wat is er mis met diversiteit? Ik zou persoonlijk niet dood gevonden willen worden op een volksdansbal zoals dat momenteel door volksdansverenigingen wordt georganiseerd. Anderzijds zouden sommige volksdansers gillend wegrennen als op een bal folk voor de tiende keer een bourrée wordt aangekondigd. Desondanks gaan er telkens weer stemmen op om die twee werelden op de één of andere manier met elkaar te verenigen. Waarom nou? Laat iedereen lekker doen wat ie leuk vindt.

Tot slot

Ik wens iedereen een swingend, muzikaal, en vooral uiterst vermoeiend 2005.

Rolf