Op de voorkant van het cd-hoesje staat een tuinkabouter, en achter de tuinkabouter hangt een luxaflex. Als je de cd uit het hoesje haalt, komt er een straatnaambord te voorschijn zoals je dat overal in Nederland ziet: "Pergola". Achter het bord stijgt in de verte een vliegtuig op.

Kneuteriger, burgerlijker, gewoner kan het haast niet. De band heeft zelfs een gewone naam: Johan. Toch heeft Pergola, want zo heet deze plaat, diepe indruk op me gemaakt, en dat heeft alles te maken met de omstandigheden waaronder de liedjes tot stand zijn gekomen, en waar de meeste liedjes dus ook over gaan. Maar om dat goed uit de doeken te doen, moet ik eerst iets vertellen over de geschiedenis van Johan.

Ik zag ze voor het eerst op het Noorderslag festival in 1996 of 1997 - ik denk 1997. Ik was al niet zo'n fan van britpop - want dat is hoe je deze muziek noemt lieve kinderen -, dus ze zeiden me destijds niet zoveel. Blijkbaar dacht niet iedereen er zo over, want ze hadden redelijk wat succes na dat optreden, wat tot veel optredens in het clubcircuit leidde en zelfs tot een optreden op het prestigieuze SXSW festival in Austin, Texas. Maar daar ergens moet het mis zijn gegaan. De optredens gingen steeds minder, de nieuwe liedjes kwamen maar niet en de spanningen binnen de band leidden tot het vertrek van twee bandleden. Als klap op de vuurpijl overleed de vader van de zanger en componist van de meeste liedjes, Jacco de Greeuw. Jacco trok zich langzaamaan thuis terug aan de Pergola in Hoorn: aanvankelijk om nieuw materiaal te schrijven, maar er kwam niks uit zijn handen. Hij sloot zich steeds verder af van de buitenwereld, liet zijn vriendin de telefoon opnemen en zeggen dat hij er niet was. Langzaamaan kwam hij steeds verder vast te zitten in hetzelfde patroon, tot hij het breekpunt bereikte en in tranen uitbarstte. Op dat punt is hij hulp gaan zoeken - hij zegt er niet veel over in interviews, alleen dat hij naar het Riagg is geweest. Die kwamen tot de conclusie dat zijn klachten een fysieke oorzaak hadden: ADHD, ook wel bekend als hyperactiviteit, maar in zijn geval een oneindig malen van gedachten dat zijn gemoedsrust en zijn geluk als graan vermaalde. Er brak een periode van therapie aan, misschien ook van medicijnen (ik vermoed van wel). Op een dag zat hij aan tafel en schreef zomaar een liedje over het tafereel waar hij maandenlang tegenaan had gekeken:

Pergola 55, 30 kids come alive
Doorbell, ring-a-la, whining at the playground
Mothers call, mothers scream, gotta sleep, had a dream
Boom box, booty shave, one o'clock and I'm awake

Zomaar, speels, kom, ik probeer het gewoon weer eens. Het is nu de titelsong van de nieuwste cd van Johan.

Ik geef toe dat ik altijd al een zwak heb gehad voor problemenmuziek. Mijn grootste held is altijd Townes Van Zandt geweest, een Amerikaanse singer-songwriter die manisch-depressief was met schizofrene trekken, met daaroverheen een knoert van een drankprobleem. Townes wist zijn persoonlijke hel om te zetten in de meest betoverende, raadselachtige liedjes. Daarnaast heb ik altijd een zwak gehad voor Joy Division, de New Wave band uit de jaren 80 wiens zanger zich al vroeg in zijn carrière had verhangen. Het probleem van zulke muziek is natuurlijk altijd, dat het zo deprimerend is, vooral als de componist in kwestie echt (en dan bedoel ik volgens de DSM-IV) aan depressie lijdt. Daarnaast is er een categorie die vooral bloedirritant is, vooral voor degene die zelf in een dergelijke situatie heeft gezeten: de dwepers. Zij vinden depressie cool, vooral in combinatie met zelfmoord als thema. Him is er zo een. Heeft een bescheiden hitje gehad, Join Me In Death, over twee tieners die samen zelfmoord plegen. De tekst is zo sentimenteel, zit zo barstensvol cliches, dat het alleen maar geschreven kan zijn door iemand die zelf nog nooit aan het nut van zijn eigen bestaan heeft hoeven twijfelen.

Maar Pergola is niets van dat al, en dat vind ik nog de grootste prestatie. De meeste liedjes klinken misschien een beetje melancholisch, maar absoluut niet depressief, en over het algemeen is Pergola gewoon een vrolijke plaat. Jacco heeft een klotetijd gehad, daar heeft hij liedjes over geschreven, en nu zou hij graag de draad weer op willen pakken, alstublieft. De teksten reflecteren gewoon zijn depressieve periode zonder in zelfmedelijden te zwelgen, sterker nog, het zijn stuk voor stuk hoopvolle liedjes. Waar Exercise One (Joy Division) of Nothin' (Townes Van Zandt) noodkreten zijn van iemand die middenin een depressie zit, is Pergola het zelfverzekerde relaas van iemand die er zojuist uit gekomen is. Ook het feit dat de cd geen tekstvel bevat, draagt maar bij aan de geloofwaardigheid van de plaat. Het publiek mag van de muziek genieten, de teksten zingt Jacco voor zichzelf - en hij meent ze. Fair play to you, Jacco.

8 oktober 2002